Een DNA-test thuis bestellen en doen klinkt ingewikkeld, maar is verrassend eenvoudig. In dit artikel leggen we in gewone taal uit hoe het werkt: van bestellen tot uitslag. Na het lezen weet je precies wat je te wachten staat.
Stap 1: je bestelt de kit online
Je bestelt een testkit bij een aanbieder zoals MyHeritage, AncestryDNA of een andere aanbieder. De kit wordt thuisbezorgd en bevat alles wat je nodig hebt: een speekselbuisje (of wanguitstrijkje), instructies en een retourenvelop.
Stap 2: je neemt thuis een speekselmonster
Dit is het simpelste deel. Je spuugt in een buisje of veegt met een wattenstaafje langs je wang. Het duurt letterlijk een minuut. Daarna sluit je het buisje en doe je het in de retourenvelop. Er is geen bloed of pijnlijke procedure aan te pas.
Let op: eet, drink of poets niet 30 minuten voor het afnemen. Dat zorgt voor een betere monsterkwaliteit.
Stap 3: je stuurt het monster op
Je stuurt de retourenvelop terug naar het laboratorium. Bij de meeste Europese aanbieders is de retourverzending inbegrepen. Bij Amerikaanse aanbieders (23andMe, FamilyTreeDNA) kunnen er extra verzend- of douanekosten zijn.
Stap 4: het lab analyseert je DNA
In het laboratorium wordt je speeksel gebruikt om DNA te extraheren. Vervolgens wordt je DNA “genotypeerd”: dat betekent dat honderdduizenden specifieke plekken op je DNA worden bekeken. Die plekken (SNPs, uitgesproken als “snips”) zijn de basis voor alle rapportages.
Dit duurt afhankelijk van de aanbieder twee tot acht weken.
Stap 5: je ontvangt je resultaten online
Zodra de analyse klaar is, ontvang je een e-mail. Je logt in op de website van de aanbieder en ziet je resultaten: een afkomstkaart, matches met eventuele familieleden en (afhankelijk van je pakket) traits of gezondheidsrapporten.
Wat meet een DNA-test precies?
De meeste consumenten-DNA-tests meten autosomaal DNA: het DNA dat je van beide ouders hebt gekregen. Dat maakt het geschikt voor afkomstanalyse en het vinden van familieleden tot een paar generaties terug.
Sommige tests meten ook:
- Y-DNA: de vaderlijke lijn, alleen via het Y-chromosoom
- mtDNA: de moederlijke lijn, via mitochondriaal DNA
Hoe betrouwbaar zijn de resultaten?
Afkomstpercentages zijn schattingen, geen absolute waarheden. Ze worden berekend door jouw DNA te vergelijken met referentiepopulaties. Die referentiegroepen verschillen per aanbieder, dus resultaten kunnen iets afwijken als je bij meerdere aanbieders test.
DNA-matches (gedeeld DNA met andere gebruikers) zijn betrouwbaarder: die zijn gebaseerd op meetbare, gedeelde DNA-segmenten.
Wat kun je doen met je resultaten?
Na het ontvangen van je resultaten zijn er verschillende opties:
- Je afkomstkaart bekijken en vergelijken met wat je al wist
- DNA-matches contacteren voor stamboomonderzoek
- Je ruwe data downloaden en uploaden bij andere diensten (zoals GEDmatch) voor extra analyses
- Je resultaten periodiek opnieuw bekijken, want aanbieders verbeteren hun algoritmes regelmatig
Samenvatting
Een DNA-test bestaat uit vijf eenvoudige stappen: bestellen, monster afnemen, opsturen, wachten op de analyse, en resultaten bekijken. Het afnemen van het monster kost je letterlijk één minuut. De wachttijd is twee tot acht weken, afhankelijk van de aanbieder.