Waarom twee DNA-tests je een andere biologische leeftijd kunnen geven
Steeds meer aanbieders verkopen een test die je "biologische leeftijd" berekent. Je stuurt wat speeksel of bloed op en krijgt een getal terug: je lichaam is 42, terwijl je paspoort 47 zegt. Dat klinkt precies. Maar wat meet zo'n test eigenlijk, en waarom geeft een andere aanbieder soms een heel ander getal?
We leggen het uit in gewone taal. En we kijken naar nieuw onderzoek dat extra vraagtekens zet bij de precisie van die getallen.
Wat een biologische-leeftijdtest meet
De meeste van deze tests kijken niet naar je genen zelf, maar naar methylering: kleine chemische markeringen op je DNA die door de jaren heen veranderen. Onderzoekers hebben modellen gebouwd die uit honderden van die markeringen een leeftijd schatten. Zo'n model heet een epigenetische klok.
Er zijn tientallen klokken. Sommige zijn getraind om je kalenderleeftijd te raden. Andere schatten iets anders: sterfterisico, hoe snel je veroudert, of een combinatie van bloedwaarden. Ze gebruiken grotendeels verschillende plekken op het DNA. In een recente analyse van dertien bekende klokken bleek dat van de 3.837 gebruikte meetpunten er 3.488 in maar één klok voorkwamen. Slechts zestien punten zaten in vijf of meer klokken.
Twee tests die allebei "biologische leeftijd" op de doos zetten, kunnen dus iets anders meten, met andere meetpunten en andere rekenregels. Dat ze een ander getal geven, is dan geen fout. Het is het gevolg van een andere vraag.
Nieuw onderzoek: een deel van de score is mogelijk erfelijk
Op 15-09-2026 verscheen een preprint van Sean Lim (Rice University) die een andere vraag stelt: hoeveel van de meetpunten in die klokken worden beïnvloed door aangeboren genetische verschillen?
Dat is een relevante vraag. Als jouw DNA een meetpunt van nature "ouder" laat lijken dan dat van je buurvrouw, dan kan je score hoger uitvallen zonder dat je sneller veroudert. Het uitgangspunt is dan anders, niet de snelheid.
De uitkomst: van 3.762 onderzochte meetpunten had 62,7 procent een bekende genetische invloed. Bij vergelijkbare meetpunten die niet in klokken worden gebruikt, was dat 39,6 procent. Van de zestien meetpunten die in vijf of meer klokken zitten, hadden er vijftien zo'n genetische relatie. Het effect gold voor elf van de dertien klokken, van verschillende types.
Wat het onderzoek niet laat zien, is minstens zo belangrijk:
Het berekent niet hoeveel jaar verschil dit in een uitslag oplevert. Dat een meetpunt genetisch beïnvloed wordt, zegt nog niet hoe groot dat effect op je eindscore is.
Het is een preprint: nog niet door andere wetenschappers beoordeeld. Het is het werk van één auteur, op basis van bestaande databanken en AI-voorspellingen, zonder nieuw experiment.
De gegevens komen uit bloed. Of dit ook geldt voor speeksel- of wangslijmtests van consumentenaanbieders, is niet onderzocht.
De auteur zegt het zelf ook: of een genetische variant een klok daadwerkelijk een ander getal laat geven, "moet nog gemeten worden". Neem het dus als een reden om voorzichtig te zijn, niet als bewijs dat de tests niets meten.
Ook de wetenschap zoekt nog
Het is niet alleen een probleem van consumentenaanbieders. Nature beschreef op 17-09-2026 hoe het veld verschuift van één DNA-klok naar allerlei AI-modellen die leeftijd afleiden uit bloedwaarden, hersenscans of gezichtskenmerken. Het stuk noemt een kleine studie waarin een experimenteel medicijn de biologische leeftijd van deelnemers verlaagde volgens zes verschillende klokken. Zelfs de onderzoekers konden niet zeggen of het middel de veroudering zelf remde of vooral de algemene gezondheid verbeterde.
Een epigeneticus van de University of Cambridge vat het in dat artikel samen als de vraag waar veroudering ophoudt en ziekte begint. Dat is nog niet duidelijk. Als de wetenschap dat onderscheid nog niet kan maken, kan een test van een paar honderd euro dat ook niet.
Wat kan een biologische-leeftijdtest wél zeggen?
Een goede test meet een echt moleculair signaal. Dat signaal hangt samen met leeftijd en, bij sommige klokken, met gezondheidsrisico's op groepsniveau. Wat de test niet kan: met zekerheid zeggen dat jij persoonlijk sneller of langzamer veroudert, of dat een verandering in je score komt door je nieuwe eetpatroon.
Een score van "vijf jaar jonger" is een schatting, geen zekerheid. En een lagere score na een leefstijlverandering is nog geen bewijs dat je gezonder bent geworden. Meetvariatie, een andere samenstelling van je monster of gewoon toeval kunnen hetzelfde effect geven.
Checklist: dit wil je weten voor je koopt
Vraag de aanbieder om deze informatie. Staat het niet op de site, dan is dat op zichzelf al een signaal.
Welk monster? Bloed, speeksel of wangslijm. De meeste wetenschappelijke klokken zijn ontwikkeld op bloed.
Welke klok? Een bekende, gepubliceerde klok (bijvoorbeeld Horvath, PhenoAge, GrimAge, DunedinPACE) of een eigen model? Bij een eigen model: is het ergens gepubliceerd?
Wat is de foutmarge? Elke klok heeft een spreiding van meerdere jaren. Een verschil van twee jaar met je kalenderleeftijd valt vaak binnen de ruis.
Hoe stabiel is de meting? Krijg je hetzelfde getal als je twee monsters op dezelfde dag opstuurt? Dit heet test-hertestbetrouwbaarheid.
Met wie word je vergeleken? De referentiegroep bepaalt wat "jonger" betekent. Is die groep vergelijkbaar met jou?
Is er onafhankelijke validatie? Heeft iemand anders dan de aanbieder de test gecontroleerd?
Wat betekent een verandering? Vraag naar bewijs dat een lagere score na een interventie ook samenhangt met betere gezondheid. Meestal is dat bewijs er niet.
Wat je hiermee doet
Wil je zo'n test doen uit nieuwsgierigheid, dan is daar niets mis mee. Lees het getal als een grove indicatie en niet als een rapportcijfer voor je leefstijl. Heb je echt zorgen over je gezondheid, dan is je huisarts een betere eerste stap dan een online bestelling.
We nemen epigenetische tests voorlopig niet op in onze vergelijking. Zodra aanbieders de punten uit de checklist openbaar maken, beoordelen we ze op dezelfde manier als andere DNA-tests: op openbare criteria, niet op commissie.
Bronnen
Lim, S. (2026). GIA: Germline-Informed Aging with AlphaGenome Finds Genetically Regulated CpGs. arXiv:2609.17801 [q-bio.QM], 15-09-2026. Preprint, niet peer-reviewed. https://arxiv.org/abs/2609.17801
Ledford, H. (2026). How fast are you ageing? Ask AI. Nature, News, 17-09-2026. doi:10.1038/d41586-026-02913-7. https://www.nature.com/articles/d41586-026-02913-7
Zhavoronkov, A. et al. (2026). Cell 189, 5980–5994.e8. doi:10.1016/j.cell.2026.08.026 (het Cell-artikel dat Nature bespreekt)
Min, J.L. et al. (2021). Genomic and phenotypic insights from an atlas of genetic effects on DNA methylation. Nature Genetics 53, 1311–1321. doi:10.1038/s41588-021-00923-x (de meQTL-databank waarop de preprint steunt)
Horvath, S. (2013). DNA methylation age of human tissues and cell types. Genome Biology 14, R115. doi:10.1186/gb-2013-14-10-r115 (de eerste epigenetische klok)